Lưu giữ hồn cốt di sản quê hương: giới thiệu, lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội của người dân làng Xuân Nộn, xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội.
Khám phá di sản🎧 Nghe thuyết minhĐình, Đền Xuân Nộn – Lưu giữ hồn cốt di sản quê hương.
Xuân Nộn là vùng đất có lịch sử lâu đời, lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng và truyền thống cộng đồng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Trong không gian văn hóa ấy, Đình và Đền Xuân Nộn là những địa điểm gắn bó với đời sống tâm linh, lịch sử và lễ hội truyền thống của nhân dân địa phương.
Đình Xuân Nộn là di tích lịch sử – kiến trúc tiêu biểu, được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định số 310 QĐ/BT ngày 13/02/1996. Theo hồ sơ di tích, đình thờ năm vị phúc thần: Ả Lã Tuệ Tĩnh phu nhân, Vũ Định Đại vương, Thiên Cương tôn thần và hai anh em Trương Hống, Trương Hát.
Về kiến trúc, đình nổi bật với tòa đại đình 5 gian 2 dĩ, kết cấu gỗ truyền thống, mái ngói bốn góc cong cùng hệ thống chạm khắc rồng, tứ linh. Đền Bà Ả Lã Tiên Cung gắn với truyền tích về vị nữ thần được nhân dân tôn kính, cùng đình tạo nên một không gian di sản giàu bản sắc.
Điểm nhấn của đời sống văn hóa Xuân Nộn là lễ hội tháng Mười âm lịch với tục Kéo Rắn, thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh cộng đồng.

Đình Xuân Nộn – Dấu ấn lịch sử, hồn cốt quê hương
Kính mời quý khách cùng khám phá Đình Xuân Nộn – một di tích lịch sử, kiến trúc có giá trị, gắn bó với đời sống văn hóa và tín ngưỡng của nhân dân địa phương.
Nằm trên vùng đất Xuân Nộn có lịch sử lâu đời, ngôi đình là nơi nhân dân phụng thờ các vị phúc thần, tưởng nhớ những người có công với dân, với nước; đồng thời là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Theo hồ sơ di tích, Đình Xuân Nộn được xây dựng từ lâu đời. Năm 1670 là mốc niên đại được ghi nhận trong tư liệu về di tích. Trải qua thời gian, ngôi đình nhiều lần được tu bổ, sửa chữa; đợt tu bổ lớn được hồ sơ ghi nhận vào năm 1943. Năm 1996, đình được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định số 310 QĐ/BT ngày 13 tháng 2 năm 1996.
Đình thờ năm vị phúc thần thuộc các giai đoạn lịch sử khác nhau, gồm Ả Lã Tuệ Tĩnh phu nhân, Vũ Định Đại vương, Thiên Cương tôn thần và hai anh em Trương Hống, Trương Hát. Các vị thần gắn với những truyền tích về sự phù trợ, bảo vệ cộng đồng và công lao chống giặc ngoại xâm. Những câu chuyện ấy được lưu truyền trong thần phả và đời sống tín ngưỡng của người dân Xuân Nộn.
Về kiến trúc, tòa đại đình có quy mô lớn, gồm năm gian hai dĩ, mái ngói ta với bốn góc cong đặc trưng. Hệ thống khung gỗ truyền thống, các bộ vì và những mảng chạm khắc rồng, tứ linh thể hiện tài năng, óc sáng tạo của các nghệ nhân xưa. Cùng với đó, các di vật như bài vị, tượng thờ, sắc phong và những tư liệu cổ góp phần tạo nên giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của di tích.
Đình Xuân Nộn còn gắn liền với lễ hội truyền thống tháng Mười âm lịch, nổi bật là tục Kéo Rắn. Theo truyền thuyết dân gian, tục lệ này gắn với câu chuyện một vị thần linh đầu người, mình rắn xuất hiện giúp Thánh Vũ Định phá vòng vây quân giặc. Nghi thức Kéo Rắn với đoàn người liên kết thành hình rắn, di chuyển theo nhịp trống hội là biểu tượng sinh động của sức mạnh, sự phối hợp và tinh thần đoàn kết cộng đồng.
Ngày nay, việc gìn giữ ngôi đình không chỉ là bảo tồn một công trình kiến trúc cổ, mà còn là gìn giữ ký ức lịch sử, phong tục và bản sắc văn hóa của quê hương.
Không gian số Đình Xuân Nộn mong muốn đưa những giá trị ấy đến gần hơn với người dân, du khách và thế hệ trẻ thông qua hình ảnh, tư liệu và trải nghiệm tham quan trực tuyến.
Xin kính mời quý khách tiếp tục khám phá từng không gian của di tích, tìm hiểu những câu chuyện được lưu giữ qua thời gian và cùng chung tay bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Xuân Nộn cho các thế hệ mai sau.
Một trong những ngôi đình có niên đại sớm, tồn tại liên tục qua mấy trăm năm và giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân địa phương.
Đình cộng đồng thờ 5 vị phúc thần; lễ hội là dịp ôn lại truyền thống, cố kết cộng đồng và giáo dục tinh thần thượng võ.
Bảo lưu dáng vẻ cổ kính của kiến trúc Việt: khung gỗ “chồng giường giá chiêng”, chạm khắc rồng, tứ linh.
Đình được tu bổ, nâng cấp năm 2008; miếu được khôi phục năm 2013; lễ hội Kéo Rắn được Thành phố công nhận năm 2012; nay tiếp tục số hóa tư liệu.
Nội dung dựa trên hồ sơ di tích Đình Xuân Nộn. Tình trạng bảo quản hiện nay và định hướng gìn giữ sẽ được cập nhật khi có xác nhận của đơn vị quản lý di tích.
Trình bày theo dòng thời gian, dựa trên hồ sơ di tích.
Đình thờ 5 vị phúc thần của những giai đoạn lịch sử khác nhau, thể hiện đạo lý tri ân những người có công với dân, với nước.
Theo hồ sơ, nữ thần Ả Lã là vị thần tối cổ, gợi nhớ vai trò của người phụ nữ trong lịch sử dân tộc. Vũ Định và Thiên Cương là hai người anh hùng của thời dựng nước; hai anh em họ Trương là những người có công với nước, với dân. Ngày hội chính 11/10 âm lịch gắn với ngày hai anh em họ Trương tuẫn tiết ở ngã Ba Xà, theo hồ sơ di tích.
Điệu múa “rắn” độc đáo của người Xuân Nộn, diễn ra trong lễ hội tháng Mười âm lịch để tưởng nhớ vị thần linh đã giúp Thánh Vũ Định phá vòng vây quân giặc.
Nguồn: bản rút gọn từ video “Ngày Hội Bốn Phương – Hội Kéo Rắn Thôn Xuân Nộn” (YouTube), quay ngày 13/11/2013. [Bổ sung tên người quay phim và xác nhận quyền sử dụng.]
Khi Vũ Định bị giặc bao vây, ông lập đàn cầu trời, khấn xin phù hộ. Bỗng dưới dòng sông xuất hiện một linh thần đầu người, mình rắn, đai đỏ, nguyện xin giúp ông đánh giặc. Quân giặc bạt vía kinh hồn, tháo chạy. Từ đó dân trang Xuân Nộn hằng năm tổ chức Kéo Rắn.
Vì sao 34 người? Theo tư liệu, xưa có 34 trai làng Bẽ theo Thánh đi đánh giặc. Người được chọn phải là trai tráng khỏe mạnh, có đạo đức, gia đình nề nếp, ở độ tuổi thanh niên chưa lập gia đình.
Ông trùm đám hội đội khăn đỏ vào đình cầm dùi trống thúc hiệu. Quân rắn vào đình dâng lễ thánh, thắp hương.
Theo tiếng trống hiệu, đoàn nhảy lên hô lớn để lạy thánh ba lần.
Người làm đầu rắn cầm “cây bông” múa tế thánh bằng những động tác uyển chuyển nhưng dứt khoát, mạnh mẽ, thể hiện sức mạnh thần linh.
Các khúc rắn nối với nhau: người sau nắm chặt thắt lưng người trước đến người làm đuôi rắn. Rắn luồn qua các trụ cột trong đình, vòng vào hậu cung, vừa đi vừa reo “A…a…a…”.
Rắn vòng 3 lần quanh đình rồi vào sân đình trình diễn vòng quanh 4 cột cờ thần.
Đoàn “rắn” ra ao trước cửa đình để “biến mất”: người tham gia nhảy xuống ao lặn hoặc bơi sang bờ bên kia.
Xưa, hội làng diễn ra từ chiều ngày 10 đến ngày 15 tháng Mười âm lịch; ngày nay tổ chức 2 ngày, tục Kéo Rắn diễn ra sáng 11/10. Hội Kéo Rắn được coi là thành công khi sự liên kết của các khúc rắn không bị đứt, bị lỗi.
Đây là trò thể thao dân gian nhằm nâng cao thể lực, nhớ ơn thần linh, biết ơn các anh hùng thời tiền sử có công dựng nước, giữ nước; đồng thời biểu tượng cho tinh thần đoàn kết và sức mạnh cộng đồng.
Bên cạnh Kéo Rắn, hội làng còn có đám rước thần hoàng từ miếu về đình, hát tuồng, đua thuyền trên sông Nguyệt Đức, thi thổi cơm, trò thượng võ. Theo tư liệu đền, có lễ rước Vua Bà (Ả Lã) từ đền về đình bằng kiệu võng điều do các thiếu nữ trong làng thực hiện.
Đình xây trên khu đất rộng, các nếp nhà quy hoạch quanh một sân gạch lớn; đại đình hướng tây, phía trước có hai dãy tả, hữu mạc song song.
Mái cong: kiểu 4 mái cong, lợp ngói ta mỏng, mũi hơi nhô như gợn sóng. Bờ nóc đắp dạng chữ đinh, giữa có hàng hoa chanh thủng chạy dọc, uốn cong ở hai hồi, gần với hình thuyền trên trống đồng Đông Sơn. Đầu các góc đao trang trí hình rồng.
Kết cấu gỗ: 6 bộ vì chính kiểu “chồng giường giá chiêng”, mỗi bộ vì bốn hàng chân, mái phân “thượng tứ, hạ ngũ”. Cột hình đòng đòng, cột cái chu vi 126 cm, cột quân 96 cm. Nền đại đình tôn cao 40 cm so với sân; ba gian giữa lát gạch Bát Tràng cổ.
Chạm khắc: tập trung ở hai bộ vì chính gian giữa, nơi diễn ra nghi lễ thờ thần hoàng: đầu dư chạm lộng hình đầu rồng, hai mặt cốn phủ kín hoa văn tứ linh (long, ly, quy, phượng).
Cung cấm: nếp nhà dọc 3 gian nối với gian giữa; bên trong có bệ gạch đặt long ngai, bài vị và hai pho tượng thần.

Mỗi hiện vật được giới thiệu theo thông tin trong hồ sơ di tích. Ảnh sẽ được bổ sung dần.
Ảnh tổng thể, kiến trúc, cổ vật, lễ hội; video, bản ghi âm thuyết minh và tài liệu quét kèm nguồn và tình trạng tư liệu.
Mỗi ảnh chỉ xuất hiện một lần trên trang: ảnh kiến trúc, cổ vật và hồ sơ nằm ở các mục tương ứng. Kho tư liệu sẽ được bổ sung dần, bạn có thể góp tư liệu.
Video, bài báo và bài đăng về di tích trên không gian mạng. Bấm để mở trang gốc.
Đình, Đền Xuân Nộn
Làng Xuân Nộn, xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội (theo hồ sơ cũ: xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh)
Chỉ dẫn (theo hồ sơ): từ trung tâm Hà Nội qua cầu Chương Dương, theo quốc lộ 1A tới bờ phía bắc cầu Đuống thì rẽ trái theo quốc lộ 3 khoảng 8 km (qua thị trấn Đông Anh) đến Nguyên Khê, rẽ phải theo đường vào xã Xuân Nộn. Đình ở đầu làng, cách đường liên xã chừng 500 m, dễ nhận ra nhờ 4 mái cong.
📍 Mở Google MapsChỉ đườngKhi tham quan: ăn mặc lịch sự, giữ trật tự, tuân thủ hướng dẫn của người quản lý di tích. Thông tin liên hệ sẽ được bổ sung sau khi xác minh.
Gửi ảnh, câu chuyện, ký ức hoặc tài liệu về đình, đền.